بسمه تعالی

جناب آقای دکتر همتی - رئیس کل محترم بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و عضو شورای ملی تأمین مالی

جناب آقای دکتر صیدی - رئیس محترم سازمان بورس و اوراق بهادار و عضو شورای ملی تأمین مالی

جناب آقای دکتر رضایی میرقائد - رییس کل محترم بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و عضو شورای ملی تأمین مالی

جناب آقای دکتر باقری - معاون محترم امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی

سلام علیکم

موضوع: ابلاغ دستورالعمل اجرایی آیین نامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی

شورای ملی تأمین مالی در جلسه مورخ ۱۴۰۵/۳/۴ به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و با استناد به جزء (۶) ماده ۱ آیین نامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۱-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ و همچنین تبصره ماده ۱۶ آیین نامه اجرایی نحوه استفاده از پایگاه داده اعتباری و گزارشهای شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۴-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ و ماده ۵ قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها مصوب سال ۱۴۰۲ دستورالعمل اجرایی آیین نامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی را به شرح زیر تصویب نمود:

فصل اول: تعاریف و کلیات

ماده ۱ - عبارات و اصطلاحات مندرج در این دستورالعمل همان عبارات و اصطلاحات مندرج در آیین نامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۱-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها مصوب سال ۱۴۰۲ است. سایر عبارات و اصطلاحات در معانی مشروح زیر به کار می‌روند:

1. آیین نامه تأسیس: آیین نامه نحوه تأسیس و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۱-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون

2. آیین نامه حفاظت اطلاعات: آیین نامه اجرایی حفاظت اطلاعات و حفظ محرمانگی و امنیت داده‌های شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۳-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون

3. آیین نامه ثبت اعتراض: آیین نامه اجرایی نحوه ثبت اعتراض به گزارشهای اعتباری موضوع جزء (۵-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون

4. آیین نامه رتبه بندی: آیین نامه اجرایی رتبه بندی سطح فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی موضوع جزء (۶-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون

5. آیین نامه انتظامی: آیین نامه اعمال مقررات انتظامی متناسب با تخلفات شرکتهای اعتبارسنجی و مدیران آن‌ها موضوع جزء (۷-۵-۳) بند (ب) ماده ۲ قانون

فصل دوم: مدرک تحصیلی و سوابق کاری مرتبط برای مؤسسین حقیقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی شرکتهای اعتبارسنجی

ماده ۲ - مؤسسین حقیقی و اعضای هیئت مدیره مؤسسین حقوقی شرکت اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو باید دارای حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و حداقل پنج سال سابقه کاری مرتبط منطبق با جدول شماره (۱) باشند.

جدول ۱ - مدرک تحصیلی و سوابق کاری مرتبط برای متقاضیان تاسیس شرکت اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو

تبصره - احراز صحت مدرک تحصیلی و سوابق کاری موضوع این ماده حسب مورد بر عهده بانک مرکزی و مرکز است.

فصل سوم: فرآیند اجرایی نقل و انتقال سهام به کمتر از ده و کمتر از پنج درصد در شرکت اعتبارسنجی نوع یک موجود تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

ماده ۳ - به جهت رعایت مفاد ۴ و ۵ آیین نامه تأسیس در شرکت اعتبارسنجی نوع یک موجود تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و همچنین در اجرای تبصره (۳) ماده ۴ آیین نامه تأسیس، فرآیند اجرایی تغییرات سهامداری به شرح زیر است:

1. در سال اول مورد اشاره در تبصره (۳) ماده ۴ آیین نامه تأسیس، سهامداران شرکت موظفند در اولین مجمع عمومی فوق‌العاده‌ای که به منظور تغییر ترکیب سهامداری برگزار می‌گردد نسبت به کاهش درصد سهامداری سهامداران مالک واحد دارای درصد سهامداری بیش از ده درصد (۱۰٪) از طریق فروش سهام یا افزایش سرمایه به روش صرف سهام از طریق سلب حق تقدم از سهامداران و واگذاری آن به برخی از مؤسسات اعتباری و اشخاص دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که توسط آن بانک و وزارت امور اقتصادی و دارایی به شرکت معرفی می‌شوند اقدام نمایند.

2. در سال دوم مورد اشاره در تبصره (۳) ماده ۴ آیین نامه تأسیس، سهامداران شرکت موظفند در اولین مجمع عمومی فوق‌العاده‌ای که به منظور تغییر ترکیب سهامداری برگزار می‌گردد نسبت به کاهش درصد سهامداری سهامداران مالک واحد دارای درصد سهامداری بیش از پنج درصد (۵٪) از طریق فروش سهام یا افزایش سرمایه به روش صرف سهام از طریق سلب حق تقدم از سهامداران و واگذاری آن به برخی از مؤسسات اعتباری و اشخاص دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که توسط بانک مذکور و وزارت امور اقتصادی و دارایی به شرکت معرفی می‌شوند اقدام نمایند.

فصل چهارم: شرایط تمدید مجوز فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی

ماده ۴ - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مرکز حسب مورد در خصوص شرکتهای اعتبارسنجی تحت یا خارج از نظارت بانک مرکزی موظفند بر اساس نتایج حاصله از رتبه بندی سطح فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی بر اساس آیین نامه رتبه بندی، عملکرد شرکت در طول دوره مجوز و احراز شرایط مالی و اعتباری مذکور در ماده ۵ این دستورالعمل، نسبت به بررسی شرایط تمدید مجوز فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی اقدام و نتیجه حاصله را جهت تصمیم‌گیری برای شورا ارسال نمایند.

ماده ۵ - شرایط مالی و اعتباری موضوع ماده ۴ این دستورالعمل به شرح زیر است:

1. نداشتن سابقه محکومیت کیفری مؤثر برای مدیرعامل و اعضای هیئت مدیره شرکت

2. نداشتن چک برگشتی رفع سوء اثر نشده برای شرکت

3. عدم وجود بدهی غیرجاری به بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی برای شرکت

4. عدم وجود بدهی قطعی شده معوق مالیاتی برای شرکت

5. عدم وجود بدهی قطعی شده معوق تأمین اجتماعی برای شرکت

فصل پنجم: خرید و فروش اطلاعات مکمل بین شرکت اعتبارسنجی نوع دو و سایر

ماده ۶ - شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو دارای مجوز فعالیت ارائه خدمت موضوع بند (۴) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس، با رعایت الزامات ذیل نسبت به جمع‌آوری اطلاعات مکمل از تأمین‌کنندگان اطلاعات مربوطه اقدام و اطلاعات مذکور را در اختیار شرکت‌های اعتبارسنجی نوع یک و شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو دارای مجوز فعالیت ارائه خدمات موضوع بند (۱) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس مطابق قرارداد نمونه فی‌مابین که یک نسخه از آن را به مرکز ارائه می‌کنند قرار دهند:

1. تأمین‌کننده اطلاعات مکمل باید به مشتری اعلام نماید که رفتار ایشان به عنوان اطلاعات مکمل تجمیع شده و جهت تهیه گزارش و امتیاز اعتباری در اختیار شرکتهای اعتبارسنجی مربوطه قرار داده خواهد شد.

2. در صورتی که اطلاعات مکمل در زمره اطلاعات محرمانه تلقی شود، تأمین‌کننده اطلاعات مکمل موظف است پیش از آنکه اطلاعات مذکور را در اختیار شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو دارای مجوز فعالیت ارائه خدمات موضوع بند (۴) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس قرار دهد، نسبت به اخذ رضایت از مشتری اقدام نماید.

3. شرکتهای اعتبارسنجی موظفند ملزومات و ساز و کار رسیدگی به اعتراض مشتریان را مطابق آیین نامه ثبت اعتراض در سامانه‌های خود پیاده‌سازی نمایند.

4. شرکتهای اعتبارسنجی موظفند مطابق آیین نامه حفاظت اطلاعات مجوزهای لازم در خصوص حفاظت و امنیت اطلاعات را دریافت نموده و ملزومات پیش‌بینی شده در آیین نامه مذکور را رعایت نمایند.

تبصره - شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو تحت نظارت بانک مرکزی که دارای مجوز فعالیت ارائه خدمت موضوع بند (۴) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس هستند موظفند یک نسخه از قرارداد نمونه فیمابین خود و سایر اشخاص مذکور در این ماده را به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز ارائه کنند.

فصل ششم: توانایی تأمین حداقل داده مورد نیاز برای مدل‌سازی اعتباری برای شرکت اعتبارسنجی نوع دو

ماده ۷ - حداقل اطلاعات مکمل لازم جهت اخذ مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو ارائه دهنده خدمات موضوع بندهای (۱) و (۴) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس برای تهیه گزارش اعتباری یا امتیاز اعتباری اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی می‌بایست به ترتیب معادل پوشش اطلاعات مربوط به فعالیت حداقل دو میلیون نفر شخص حقیقی یا حداقل پنجاه هزار نفر شخص حقوقی در سه ماه منتهی به ارائه درخواست مجوز فعالیت که به تأیید مرکز رسیده است باشد. شرکت موظف است مستندات مربوط به نوع اقلام اطلاعاتی مورد استفاده، دلایل انتخاب و استفاده این اقلام و نحوه اثرگذاری آن‌ها در امتیاز اعتباری اشخاص را در اختیار مرکز قرار دهد.

تبصره - جهت اخذ مجوز فعالیت شرکت اعتبارسنجی نوع دو ارائه دهنده خدمات موضوع بندهای (۱) و (۴) ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس، متقاضیان می‌توانند در طرح کسب و کاری که مطابق ماده ۲۲ آیین نامه تأسیس به مرکز ارائه می‌دهند، برنامه عملیاتی آتی همراه با زمان‌بندی پیشنهادی جهت تأمین حداقل داده‌های مذکور در این ماده را به تأیید مرکز برسانند.

فصل هفتم: حداکثر نرخ کارمزد خدمات قابل ارائه توسط شرکتهای اعتبارسنجی

ماده ۸ - حداکثر نرخ کارمزد خدمات قابل ارائه توسط شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک بر اساس میزان اطلاعات مکمل این شرکت‌ها مطابق با جدول شماره (۲) به شرح ذیل خواهد بود:

جدول ۲ - حداکثر نرخ کارمزد خدمات قابل ارائه توسط شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک

تبصره ۱ - کلیه کارمزدهای موضوع جدول شماره (۲) بدون در نظر گرفتن مالیات بر ارزش افزوده بوده و پرداخت مالیات مذکور بر عهده مشتری است.

تبصره ۲ - شورا طی بخشنامه‌ای که حداکثر تا پایان خردادماه هر سال ابلاغ می‌گردد در خصوص حداکثر نرخ کارمزد خدمات جدول شماره (۲) متناسب با نرخ تورم سال گذشته اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تصمیم‌گیری خواهد نمود.

تبصره ۳ - شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو موظفند نرخ کارمزد خدمات موضوع ماده ۲۰ آیین نامه تأسیس را به مرکز اعلام نمایند. در ارتباط با شرکتهای اعتبارسنجی نوع دو تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مرکز موظف است پیش از طرح موضوع در شورا درخواست واصله را جهت بررسی و اعلام نظر برای بانک مورد اشاره ارسال نماید. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است حداکثر ظرف یک ماه نسبت به ارائه نظر در خصوص درخواست واصله به مرکز اقدام نماید. مرکز موظف است در اولین جلسه شورا درخواست مذکور را در دستور کار شورا قرار دهد.

تبصره ۴ - در صورتی که شرکت اعتبارسنجی مطابق آیین نامه رتبه بندی حائز رتبه سطح فعالیت یک یا دو شود، حداکثر نرخ کارمزد خدمات قابل ارائه توسط آن شرکت به ترتیب ۱/۵ و ۱/۲۵ برابر کارمزدهای مزبور در این ماده خواهد بود.

ماده ۹ - شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو موظف به رعایت نرخ کارمزد موضوع ماده ۸ این دستورالعمل هستند و در صورت احراز دریافت مبلغی مازاد بر نرخ‌های فوق از استفاده‌کنندگان و مشتری، شورا مطابق با آیین نامه انتظامی با ایشان برخورد خواهد نمود. همچنین این موضوع طبق آیین نامه رتبه بندی در سطح فعالیت اختصاص داده شده به شرکتهای اعتبارسنجی مؤثر واقع می‌شود.

ماده ۱۰ - استفاده‌کنندگان از گزارشهای شرکتهای اعتبارسنجی موظف به رعایت نرخ کارمزد موضوع ماده ۸ این دستورالعمل هستند و در صورت احراز دریافت مبلغی مازاد بر نرخ‌های فوق از مشتری، شرکتهای اعتبارسنجی موظفند دسترسی استفاده‌کنندگان خاطی به خدمات خود را قطع نموده و مراتب امر را به مرکز اعلام نمایند. همچنین در صورت احراز عدم همکاری و اطلاع‌رسانی به مرکز توسط شرکتهای اعتبارسنجی، شورا مطابق با آیین نامه انتظامی با ایشان برخورد خواهد نمود. این موضوع طبق آیین نامه رتبه بندی در سطح فعالیت اختصاص داده شده به شرکتهای اعتبارسنجی مؤثر واقع می‌شود.

فصل هشتم: کارمزد گزارش دریافتی دستگاه‌های اجرایی

ماده ۱۱ - دستگاه‌های اجرایی تأمین‌کننده اطلاعات پایگاه داده اعتباری کشور مطابق کمیت و کیفیت اطلاعات ارسالی که توسط مرکز مورد بررسی قرار می‌گیرد حداکثر از بیست درصد (۲۰٪) تخفیف نسبت به کارمزدهای مذکور در ماده ۸ این دستورالعمل برای شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک برخوردارند و سایر دستگاه‌های اجرایی استفاده‌کننده از خدمات شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک نیز حداکثر از ده درصد (۱۰٪) تخفیف برخوردار خواهند بود.

ماده ۱۲ - بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی بر اساس کمیت و کیفیت اطلاعات ارسالی و پس از تأیید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران حداکثر از بیست درصد (۲۰٪) تخفیف در استفاده از خدمات شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک برخوردار خواهند بود.

فصل نهم: سایر موارد

ماده ۱۳ - پس از صدور مجوز فعالیت در چارچوب فرآیندهای مذکور در آیین نامه تأسیس، مدیرعامل شرکتهای اعتبارسنجی نوع یک و نوع دو موظف است تاریخ شروع رسمی فعالیت شرکت را حداقل هفت روز کاری پیش از آغاز فعالیت به صورت مکتوب به مرکز اعلام نماید.

تبصره - شرکتهای اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظفند حداقل هفت روز کاری پیش از آغاز فعالیت، تاریخ رسمی فعالیت خود را به صورت مکتوب به بانک مرکزی اعلام نمایند.

ماده ۱۴ - هیئت مدیره شرکت اعتبارسنجی نوع یک موظف است دستورالعمل‌های داخلی مرتبط با انجام فعالیت‌های موضوع ماده ۱۶ آیین نامه تأسیس را تدوین و به تصویب برساند و نسخه‌ای از آن را در اختیار مرکز قرار دهد.

تبصره - شرکتهای تحت نظارت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظفند دستورالعمل‌های مذکور را در اختیار بانک مرکزی نیز قرار دهند.

ماده ۱۵ - وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظفند به منظور ایجاد تبادل و نامه‌نگاری‌های لازم با شرکت‌های اعتبارسنجی دارای مجوز فعالیت از شورا، دسترسی (پروفایل) مربوطه برای تبادل پیام با شرکتهای مذکور را در سیستم‌های نامه‌نگاری داخلی خود به گونه‌ای ایجاد نمایند که نامه‌های ارسالی و دریافتی به/از شرکت‌ها دارای شماره نامه قابل ارجاع و پیگیری باشد و تمام نامه‌نگاری‌ها از این طریق صورت بگیرد.

سید علی مدنی‌زاده

رونوشت:

• جناب آقای دکتر پورمحمدی معاون محترم رئیس جمهور، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور و عضو شورای ملی تأمین مالی برای استحضار

• جناب آقای دکتر افشین معاون محترم علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور برای استحضار

• جناب آقای مهندس اتابک وزیر محترم صنعت، معدن و تجارت و عضو شورای ملی تامین مالی برای استحضار

• جناب آقای دکتر میدری وزیر محترم تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای استحضار

• سرکار خانم دکتر صادق مالواجرد وزیر محترم راه و شهرسازی برای استحضار

• جناب آقای دکتر هاشمی وزیر محترم ارتباطات و فناوری اطلاعات برای استحضار

• جناب آقای دکتر پشمچی‌زاده معاون محترم نظارت مجلس شورای اسلامی برای استحضار

• جناب آقای دکتر قادری نایب رییس محترم کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی و عضو ناظر شورای ملی تأمین مالی برای استحضار

• جناب آقای دکتر محبی نجم‌آبادی عضو محترم کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی و عضو ناظر شورای ملی تأمین مالی برای استحضار

• جناب آقای دکتر صیامی دبیر محترم کمیسیون اقتصاد هیئت دولت برای اطلاع

• جناب آقای دکتر زمانیان معاون محترم سیاست‌گذاری و راهبری اقتصادی برای اطلاع

• جناب آقای دکتر دشتی اردکانی معاون محترم امور حقوقی و مجلس برای اطلاع و اقدام مقتضی

• جناب آقای دکتر حیدری رئیس کل محترم سازمان سرمایه‌گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران برای اطلاع

• جناب آقای دکتر غضنفری رئیس محترم هیئت عامل صندوق توسعه ملی و عضو شورای ملی تأمین مالی برای استحضار

• جناب آقای حسن‌زاده رئیس محترم اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برای اطلاع

• جناب آقای نوده فراهانی رئیس محترم اتاق اصناف ایران برای اطلاع

• جناب آقای عبداللهی رئیس محترم اتاق تعاون ایران برای اطلاع

• جناب آقای عنبری مدیرکل محترم حوزه وزارتی برای اطلاع

• جناب آقای دکتر تقوایی نجیب رئیس محترم مرکز نوآوری اقتصادی، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی برای اطلاع

• جناب آقای دکتر کریمی ریزی رئیس محترم مرکز ملی تامین مالی و دبیر شورای ملی تأمین مالی برای اطلاع